Het incassobureau dat verkeersboetes int, slaat alarm: de boetes en de bijbehorende verhogingen zijn zo fors geworden dat ze hun werking verliezen. Tijd voor politiek ingrijpen, zegt het CJIB — en de boodschap komt deze week direct naar de Tweede Kamer.
Waarom het CJIB nu naar de Tweede Kamer stapt
Het Centraal Justitieel Incassobureau (CJIB) vindt dat de hoogte van verkeersboetes de laatste jaren uit de hand is gelopen. De organisatie stelt dat de boetes niet meer in verhouding staan tot de ernst van veel overtredingen en dat dit onbedoelde, onrechtvaardige effecten veroorzaakt.
Daarom stuurt CJIB-directeur Johan Bac deze week een duidelijke boodschap aan politici: er moet worden ingegrepen. De instelling wil niet langer afwachten en trekt de gevolgen van het huidige boetebeleid openlijk ter discussie.
Concrete cijfers: zo stegen boetes en verhogingen
In korte tijd steeg het gemiddelde boetebedrag aanzienlijk, van ongeveer 75 euro naar 113 euro. Dat is een flinke sprong en betekent voor veel overtreders direct meer pijn in de portemonnee.
Nog zorgelijker zijn de extra toeslagen bij te laat betalen: voor 2026 geldt een verhoging van 50 procent bij de eerste herinnering en 100 procent bij de tweede herinnering. Daardoor kan een boete van 100 euro in korte tijd oplopen tot 300 euro wanneer iemand twee keer niet op tijd betaalt.
Extra nadruk op die toeslagen laat zien hoe snel een relatief klein bedrag kan escaleren door systeemregels die percentagegebaseerd zijn. Voor veel mensen is de mate van opschaling onzichtbaar totdat de herinneringen binnenkomen.
Waarom die maatregel mensen treft die het al moeilijk hebben
Het CJIB wijst erop dat de sterke stijging van boetes en herinneringskosten kwetsbare groepen disproportioneel raakt. Mensen met een laag inkomen, mensen met onregelmatig inkomen of wie al in financiële problemen zit, lopen het risico dat een relatief kleine overtreding opeens een oncontroleerbare schuld wordt.
Voor die groepen geldt dat extra verhogingen en snelle incassomaatregelen leiden tot stress, mogelijke schuldopbouw en soms praktische problemen zoals problemen met het dagelijks vervoer naar werk of zorg. Dat staat haaks op het principe dat boetes moeten corrigeren, niet straffen tot ver over het redelijke.
Het effect is niet alleen financieel maar ook sociaal: wie eenmaal in een schuldenketen terechtkomt ziet vaak minder mogelijkheden om problemen tijdig op te lossen, wat de kans op verdere achterstanden vergroot. Deze dynamiek voedt het bezwaar dat strafrechtelijke of administratieve sancties proportioneel en herstelgericht moeten zijn.
Het voorstel van het CJIB: redelijke verhogingen en inflatiecorrectie
Als oplossingsrichting stelt het CJIB voor om de verhogingen bij herinneringen gelijk te trekken met het strafrecht. In die tak van recht is de eerste verhoging een vast bedrag van 20 euro en de tweede verhoging 20 procent. Dat model voorkomt extreme opschaling van een relatief kleine boete tot het drievoudige bedrag.
Daarnaast wil het CJIB dat de Tweede Kamer zich verbindt om verkeersboetes alleen nog aan te passen op basis van de jaarlijkse inflatiecorrectie. Met andere woorden: geen beleidsmatige verhogingen meer die boven de inflatie uitstijgen en daardoor het gemiddelde boetebedrag structureel omhoog duwen.
Deze combinatie van vaste en inflatiegebonden aanpassingen maakt de werkelijke lasten voor burgers beter voorspelbaar en houdt beleidsmatige keuzes transparanter. Daardoor wordt het voor beleidsmakers ook lastiger om boetes te gebruiken als gemakkelijk inkomsteninstrument zonder publieke verantwoording.
Wat betekent dit in de praktijk voor de weggebruiker?
Met de huidige systematiek kan simpelweg te laat betalen dus leiden tot torenhoge extra kosten. Stel: een boete van 100 euro wordt niet op tijd betaald; met de nu geldende percentuele verhogingen kan dat snel 300 euro worden. Onder het voorstel van het CJIB zou die rekening veel inzichtelijker en beter voorspelbaar zijn: eerst een vast extra bedrag, daarna een beheersbare procentuele verhoging.
Bovendien pleit het CJIB voor het verlagen van het drempelbedrag waarboven mensen een betalingsregeling kunnen aanvragen. Dat maakt het eenvoudiger voor mensen met minder financiële ruimte om op tijd aan betalingsverplichtingen te voldoen, zonder dat er een escalatie naar hoge incassokosten plaatsvindt.
In de praktijk betekent dat minder mensen onverwacht worden geconfronteerd met onbetaalbare bedragen en dat administratieve trajecten korter en minder conflictueus kunnen verlopen. Dat scheelt niet alleen geld voor individuele burgers, maar ook tijd en kosten voor instanties die anders langdurig trajecten moeten afhandelen.
Breder effect: rechtvaardigheid, naleving en handhaafbaarheid
Er ligt een duidelijk argument voor zowel rechtvaardigheid als effectiviteit. Te hoge boetes kunnen de draagkracht van boetebeleid ondermijnen: wanneer boetes als manifest onredelijk worden ervaren, neemt het draagvlak voor handhaving af en wordt navolging niet beter maar slechter.
Een systeem dat proportioneel is en rekening houdt met ieders draagkracht vergroot juist de kans dat mensen boetes serieus nemen en optijd betalen. Minder escalaties betekent ook minder beslagleggingen, minder intrekkingen en uiteindelijk minder administratieve lasten voor de overheid.
Daarnaast helpt een rechtvaardiger systeem handhavers zelf: maatregelen die consistent en begrijpelijk zijn, leiden tot minder discussie en bezwaarprocedures. Dat maakt handhaving niet alleen effectiever, maar ook goedkoper op de lange termijn.
Wat kan de Tweede Kamer nu doen en wat mogen weggebruikers verwachten?
De Kamer kan twee concrete stappen zetten: het vastleggen van een maximum voor beleidsmatige verhogingen — beperkt tot inflatiecorrectie — en het herzien van de opbouw van herinneringsverhogingen naar een model dat lijkt op het strafrecht. Daarnaast ligt er ruimte om het drempelbedrag voor betalingsregelingen te verlagen, zodat meer mensen tijdig om uitstel of betaling in termijnen kunnen vragen.
Voor weggebruikers betekent dat op korte termijn mogelijk geen directe wijziging, maar op middellange termijn wel minder onverwachte kosten en meer voorspelbaarheid. Voor kwetsbare groepen zou dat meteen schelen in financiële stress en schulddruk.
Een zorgvuldige invoering van zulke veranderingen vereist wel dat de Kamer duidelijke kaders stelt en communicatie naar het publiek verbetert, zodat mensen weten wat ze kunnen verwachten en welke stappen ze moeten nemen bij betalingsproblemen. Transparantie voorkomt misverstanden en verhoogt de kans dat nieuwe regels effect sorteren.
Slot: een oproep aan politici en praktijkmensen
Het signaal van het CJIB is helder: boetes moeten eerlijk en proportioneel zijn, en het huidige beleid leidt soms tot onredelijke uitkomsten. De Tweede Kamer staat nu voor de keuze om die kritiek serieus te nemen en wijzigingen door te voeren die zowel rechtvaardiger als effectiever zijn.
Voor iedereen op de weg geldt intussen het bekende advies: voorkom boetes zoveel mogelijk, betaal op tijd en informeer naar betalingsmogelijkheden wanneer dat nodig is. Als politici en handhavers luisteren naar de aanbevelingen van het CJIB, komt er ruimte voor een systeem dat hard optreedt waar nodig, maar niet onnodig verplettert.
FAQ
Waarom zegt het CJIB dat boetes kwetsbare groepen harder treffen?
Het CJIB wijst op procentuele verhogingen en hoge incassokosten die een relatief kleine boete snel doen oplopen. Mensen met lage of onregelmatige inkomens hebben minder buffer, waardoor toeslagen disproportioneel zwaar doorwegen.
Wat zou er concreet veranderen als de Tweede Kamer ingrijpt?
Het voorstel is om vaste verhogingen te hanteren en boetes alleen aan inflatie te koppelen. Ook kan het drempelbedrag voor betalingsregelingen omlaag, waardoor meer mensen uitstel of een termijnregeling kunnen krijgen.
Wat kunnen weggebruikers nu zelf doen om problemen te voorkomen?
Betaal boetes op tijd of zoek direct contact bij betalingsproblemen om extra verhogingen te vermijden. Informeer naar een betalingsregeling zodra een betaling lastig wordt; dat voorkomt snelle opschaling van de schuld.
Bron: Autovisie
