De branche van tankstationhouders luidt de noodklok: de concurrentie uit het buitenland slurpt omzet weg en de oplossing moet tijdelijk en gericht zijn. De oproep richt zich op politici met één simpele vraag: verlaag nu tijdelijk de brandstofaccijns.
Branchevereniging NOVE vraagt om noodmaatregel
De branchevereniging van tankstations heeft politieke kopstukken in Den Haag een dringende brief gestuurd met een heldere boodschap: verlaag tijdelijk de brandstofaccijns. In die brief wordt gevraagd om een motie die snel effect kan sorteren en tanktoerisme tegengaat.
Volgens de vereniging is de situatie al nijpend. Steeds meer automobilisten kiezen ervoor om over de grens te tanken omdat diesel en benzine in buurlanden goedkoper zijn, waardoor Nederlandse pomphouders direct omzet verliezen.
De toon van de brief is zowel zakelijk als urgent, gericht op snelle politieke handelingssnelheid zonder langdurige debatten. Dat benadrukt dat het probleem volgens NOVE om acute druk op lokale bedrijven gaat en niet zozeer om een abstracte fiscale discussie.
Waarom pomphouders vinden dat accijnsverlaging werkt
De argumentatie van NOVE is praktisch en direct: lagere accijns maakt brandstof aan Nederlandse pomp aantrekkelijker en houdt de inkomsten van accijns en btw binnen de landsgrenzen. De organisatie wijst erop dat de overheid bij eerdere discussies vooral rekende wat een accijnsverlaging de staatskas kost, maar niet wat er binnengehouden wordt als minder mensen over de grens tanken.
In onderzoek uit eind 2025 bleek al dat een substantieel aandeel van particuliere tankbeurten buiten Nederland plaatsvond; sindsdien groeit dat aandeel volgens de branche alleen maar. Die trend raakt niet alleen grensstreken, maar stations door het hele land, waardoor lokale ondernemers met lege pompen achterblijven.
NOVE benadrukt dat de effecten op ketenpartners vaak onderbelicht blijven. Naast pomphouders voelen ook schoonmaakdiensten, transporteurs en lokale horeca de terugval, omdat minder stopmomenten in de regio leiden tot minder bestedingen.
Die aanraking van de hele keten maakt duidelijk dat een accijnsverlaging niet alleen gaat over literprijzen, maar over het behoud van lokale economische activiteit. Voor veel kleine ondernemers is de tankplek het startpunt van een keten van diensten en bestedingen die elkaar versterken.
Waarom alternatieven volgens NOVE onvoldoende zijn
Het kabinet overweegt andere ingrepen, zoals het verlagen van de motorrijtuigenbelasting of het verhogen van de kilometervergoeding. Volgens de branchevereniging lossen dergelijke maatregelen het probleem van tanktoerisme niet op. Die opties beïnvloeden de brandstofprijs aan de pomp niet direct en zullen automobilisten niet motiveren om weer in Nederland te tanken.
NOVE stelt dat zogenoemde hulpjes dus niet het gewenste effect hebben: het volume aan tankbeurten keert niet terug en bedrijven in de hele keten — van personeel tot toeleveranciers — houden de schade. Daarom blijft een gerichte, tijdelijke accijnsverlaging de voorgestelde route.
De vereniging wijst er ook op dat fiscale verschuivingen voorbijgaan aan het directe aankoopmoment. Mensen kiezen vaak daadkrachtig voor de goedkoopste pomp tijdens een rit, en indirecte maatregelen veranderen dat koopmoment niet.
Om dat punt te verduidelijken, benadrukt NOVE dat gedragsverandering lastig is als de prijsverschillen zichtbaar en direct zijn tijdens het tanken. Pas wanneer het aan de pomp goedkoper wordt, verandert het directe keuzeproces van automobilisten op de weg.
Tijdelijk en gericht: de randvoorwaarden voor succes
De oproep richt zich expliciet op een tijdelijke maatregel, gekoppeld aan concrete voorwaarden. Pomphouders zien de verlaging niet als permanente stap, maar als een noodgreep totdat externe factoren, zoals de rust in het Midden-Oosten, stabiliteit terugbrengen in de oliemarkt en internationale prijzen.
Daarnaast benadrukt de vereniging dat bij het ontwerp van een maatregel rekening gehouden moet worden met het weglekeffect op overheidsinkomsten. Met andere woorden: een slimme accijnsverlaging is zodanig vormgegeven dat de netto-schade voor de schatkist beperkt blijft doordat veel meer accijns en btw in Nederland wordt geïnd.
Concreet pleit men voor een maatregel met een duidelijke einddatum en evaluatiecriteria, zodat het effect snel meetbaar is en politieke verantwoordelijkheid helder blijft. Zo’n aanpak moet voorkomen dat de verlaging langetermijnverwachtingen schept die marktpartijen in hun investeringsbeslissingen beïnvloeden.
Naast een einddatum dringt NOVE aan op transparante monitoring van effecten, zodat zowel politieke besluitvormers als ondernemers kunnen zien welke resultaten optreden. Duidelijke evaluatiecriteria helpen bovendien om de maatregel af te bouwen zodra het beoogde herstel optreedt.
De lange termijn: betalen naar gebruik als structurele oplossing
Terwijl de tijdelijke accijnsverlaging wordt gepresenteerd als directe remedie, wijzen pomphouders en NOVE ook naar een langere-termijnoplossing: betalen naar gebruik, ofwel kilometerheffing. Die aanpak moet structurele concurrentievervalsing tussen landen verminderen doordat autobezitters meer betalen voor gebruik in plaats van puur op brandstofprijs te sturen.
Voorstanders van rekeningrijden betogen dat zo een eerlijker speelveld ontstaat met buurlanden en dat sectoren die afhankelijk zijn van betaalbare mobiliteit minder last hebben van scherpe prijsverschillen aan de pomp. De invoering van dergelijke systemen vergt echter tijd, politiek draagvlak en technische uitvoering, dus is het geen directe remedie.
Daarnaast zou betalen naar gebruik ruimte bieden voor gerichte vrijstellingen of kortingen voor beroepsgroepen en huishoudens die sterk op mobiliteit zijn aangewezen. Dat maakt de transitie politiek haalbaarder en voorkomt dat kwetsbare groepen onevenredig geraakt worden.
De discussie over betalen naar gebruik raakt ook aan bredere keuzes over wie de kosten van mobiliteit draagt en hoe die eerlijk worden verdeeld. Een overgang naar zo’n systeem vergt daarom doorgerekende compensaties en heldere communicatie richting weggebruikers.
Wat staat er op het spel voor bestuurders en bedrijven?
Voor automobilisten gaat het vooral om portemonnee en gemak: vaker over de grens tanken loont financieel voor degene die vlakbij de grens woont, maar het veroorzaakt economische verschuivingen binnen Nederland. Voor pomphouders betekent elke procentpunt verlies in volume een direct effect op winst en werkgelegenheid; kleinere stations hebben veel minder buffer om langdurig omzetverlies te absorberen.
Politieke keuzevrijheid speelt ook mee: een tijdelijke accijnsverlaging vraagt om collegiale besluitvorming en uitleg aan kiezers over zowel kosten als baten. De hamvraag voor fractievoorzitters is of de korte-termijnwinst voor lokale economieën en het behoud van banen opweegt tegen de verwachte derving van staatsinkomsten tijdens de maatregel.
Bestuurders moeten bovendien rekening houden met signalen naar de markt: voorspelbare en transparante beleidskeuzes verminderen onzekerheid voor ondernemers en zorgen ervoor dat investeringen in onderhoud en personeel doorgaan. Onzekerheid werkt juist vertragend en kan het herstel van stations verder bemoeilijken.
Communicatie richting zowel consumenten als ondernemers is cruciaal om ongewenste neveneffecten te beperken en draagvlak te behouden. Als helder wordt uitgelegd waarom een maatregel tijdelijk is en hoe succes wordt gemeten, werkt dat stabiliserend voor lokale markten en beslissingen over investeringen.
Conclusie: tijdelijke verlaging als pragmatische tussenstap
De oproep van NOVE is eenvoudig en doelgericht: zet een tijdelijke accijnsverlaging in om het wegdrijven van tankbeurten naar het buitenland te stoppen en zo lokale ondernemers en werknemers te beschermen. Hierbij hoort een uitgekiende opzet die rekening houdt met het netto-effect op overheidsinkomsten.
Tegelijkertijd blijft de discussie over structurele hervormingen zoals kilometerheffing relevant. Zo’n systeem kan op termijn marktverstoringen voorkomen en zorgen voor een eerlijkere verdeling van mobiliteitskosten. Tot die tijd pleiten pomphouders voor snelle, pragmatische stappen om de directe pijn te verzachten en omzet binnen Nederland te houden.
FAQ
Zal een tijdelijke accijnsverlaging direct de prijs aan de pomp verlagen?
Ja, een gerichte accijnsverlaging verlaagt direct de belastingcomponent van de literprijs, waardoor de consumentenprijs aan de pomp kan dalen zolang de maatregel loopt.
Heeft zo’n maatregel invloed op de staatsinkomsten?
Kortstondig wel, maar NOVE stelt dat het netto-effect beperkt kan zijn omdat minder cross-border tanken leidt tot behoud van accijns en btw binnen Nederland.
Wat kunnen pomphouders verder doen om klanten te houden?
Pomphouders kunnen concurrerende klantenservices bieden zoals kortingen in de shop, loyaliteitsacties en betere servicepunten om vaker stoppen in Nederland aantrekkelijker te maken.
Bron: NOVE
